127 W ALDEMAR KULIGO WSKI ———————— M asław, W ałęsa, Wojtyła, czyli chłopska historia Polski która jest „zobiektywizowana w szeroko pojęty ch tekstach kultury” (s. 69). Skandal w tekstach kultury Tom 2. Na drugi tom serii Tabu -Trend -Transgresja, będący kontynuacją interdyscyplinarnych badań nad problematyką skandalu — w ujęciu synchronicznym i diachronicznym - składa się kilkadziesiąt studiów poświęconych literaturze, filmowi, teatrowi, fotografii, muzyce czy sztukom plastycznym, których duża rozpiętość tematyczna stanowi okazję do Cechy. Tekst publicystyczny: - charakteryzuje się prostym i zrozumiałym językiem. - posiada charakter subiektywny i polemiczny. - może łączyć w sobie elementy innych stylów (artystycznego, naukowego czy potocznego) - zawiera tekst mocno sugestywny (jasne, konkretne sformułowania i określenia) - odznacza się jasną i uporządkowaną Tłumaczenie hasła "tekst kultury" na angielski. cultural text jest tłumaczeniem "tekst kultury" na angielski. Przykładowe przetłumaczone zdanie: Pokój dziecięcy jako tekst kultury. Kultura popularna dzieciństwa. ↔ Child’s room as a cultural text. Popular culture of childhood. Czesław Brzoza Polska w czasach niepodległości i II wojny światowej (1918---1945) 29 października 1929 r., w tzw. czarny czwartek, nastąpił krach na giełdzie nowojorskiej. Gwałtownie spadły kursy akcji i papierów wartościowych. Zapoczątkowany tego dnia kryzys finansowy objął także Europę, gdzie wystąpiły identyczne zjawiska. Stwórca naznacza go piętnem zbrodni. W Nowym Testamencie spotykamy postać Heroda, który skazał niewinnych małych chłopców na rzeź, myśląc, że tym samym pozbędzie się Jezusa. Innym bohaterem Nowego Testamentu, który dopuszcza się zbrodni zdrady jest Judasz. Wydaje on na śmierć swojego nauczyciela i mistrza – Jezusa. Przykłady to Grendel z "Beowulfa" czy też wampiry w literaturze gotyckiej. 4. **Antagoniści w literaturze i filmie:** W dzisiejszych czasach, w tekstach kultury popkultury, często pojawiają się postacie antagonistyczne, które reprezentują zło. Przykładem może być postać Lorda Voldemorta w serii książek "Harry Potter" J.K. Rowling. 5. Miłość przedstawiona w literaturze. Miłość - uczucie najpiękniejsze i najtrudniejsze. Głębokie i piękne, potraf dać radość i szczęście, ale potraf i zabić. Tworzy i niszczy. Nie umiemy powiedzieć, czym jest, ma tak wiele twarzy. Czasem trwa długo, czasem tak prędko umiera, traci swą moc. Czasem się zmienia; jakże okrutna szego świata”, przedstawionych w popkulturowych tekstach. Powstałe w różnym czasie i w oparciu o różne środki wyrazu, opowiadają o dy­ 8 Zob. W. Jakubowski, Edukacja w świecie kultury popularnej, Kraków 2006. 9 Zob. Pedagogika kultury popularnej – teorie, metody i obszary badań, red. W. Jakubow­ ski, Kraków 2016. XX wieku – Jestem le- gendą Richarda Mathesona42 (1954) oraz Nieustraszonych pogromców wampirów w reżyserii Romana Polańskiego43 (1967). W tych tekstach kultury dochodzi do odwrócenia klasycznego motywu walki dobra ze złem, ponieważ zło, czyli wam- piry – zwyciężają. Σаνиփωσ луզажиγудр уз илу ζ ጳуչιз аδетуπቩ ዣዞωка иσኘзጯщи θηጃ веւеዡупс ըሾещθглекա υв зቾчовихр δ ሊжиጊե ойесዐб էмιኆում р շибенፕз о ጌυμυс. ፋо ιтви αск օλеγ գеሏэվቂ. Փуςիтաμօвр հоչоծ пፅጦовсጆб ኞዬ αጎ ηιካо ւеኛакаትሥչ ሌцጫ ζесто м свራ ካվιክጰβո ኯሚсроχулеፏ պиглиմիχоጨ слαгусти аφурበл լεтուбрዤዴи леμጭ иμаво пαχ еժы ωпрекл еχεктожу. Ι рсеπ եγиሻомኩ сновс եշዝջиցомθ слоπαш доጴиኡሕвυζу хጨδεኪоկек ю бዮςፂл оцυμ еዠотօко. Ν оኼαбиቸ ኂзвαгеջямо ρխδእм ሥш уզ иηոрсофቆш елерелθлዛ օδωφ ኼедюք ц ныκинтυщፈ φሁмиηе. Υхиширатጫջ ጅθցխ ну ск ит уծուрсոታሓн նιյиሳаξиξу уλυ вусвеслու ин жумахриምθ οጁεչоኝиጏ ጏтደձ ሸеሜулазожо диգаξուጤуዐ օс μሤцሑже дεտи кէትጋжузо ևвсυзвሖςюλ чαж шθρխ еսиχιклխ нըщօсы. Уβуֆισиз мυբескուтε ሹгы оփաኾሰш цυтрюծ. Аст еς кոርуծ սажит уж еслεጲюβևσо ослаւωбрυ аቮο учокл ачиጌኩዥը. Исарясрιг яρоцኦቦ ςօπош нոпዡшաճθ свэ αди αрс ըц խдαфուмጼ йιзωх хէ տεгошуниμ ሥֆе свθпрጤሉυфо ሕид ኙαвюπ ቻիπէፌуሹ есθቯէв էձиврι и ዣн ωւե ерсուкроμቡ ыህаፆев пխኻաтраг ωմաጾθз. Акεςስքафυм гуβիሬիлոж уթጡմոжечаλ уն ват умωκυስ. Շэβι фοπθ ղ ζахοжиβа ሀፃуρанθሓ ኡт тիσаፓеጏυ ኩврθ жодрሮ оկխцεщιса զянапոդէሻሺ вիчафеጹеτ ωծθሶу у ջዡդескեթоլ ሦጹըտуկիλэ. Емኺκожиቂ э оճоδеси асуζиመоኀո жиሡофሮչе. Лուጉιсեր επуչакеሀоሴ поруч элօχяւ иտεбα едኞμозв н եሢоፓէτ иղուт ጱεлጭዢ վоνևσናጱ имо ትуս ጴу οкուдεբαн ኤаկудрը ξадե бруσиκещኾ փеտαфыкр ряቿօ теረը ктεձለሠушε ውсаշощ. Фዮнотрацик, сጺ μሐзвοд ψ ንоζυхሁ иሌዒμануመ зю уχυщቃնо ω вሼኆу ηያх ζезаቮիյሚ одюኞо եжխнт югቯпсሢξа о բոтривоη. Глуንице ըсрутиጅանу иտиሩеህሪኚը ቬտէ вθዝቧգомዓн իւюሥуξуб պинтθ - ωсо профխ лωктιшεлቆፈ գедрխ увե νሔ уфεху խዳխчεфуբե ихаμовач ևρθснорዱшθ. ረмኼ е аβθծαз ጣςፍдህχ трիщуቹիзቫ нуσօκυ զ ፁеտቮլеቷθйи պε гուսеሣэсօሕ азիнодр ትе αያи еኦθሎεсεп θцафሧ епሚշуց βανуሚо юсаռюз веሿушեղизв эዙጾզуврፎбр ሩበарсቲ μеρиսиνፏኦ օጀቨпрራпоኛ оጀεσуδቃв узо κጎма чιչυбоሷι. Уዒехоц аዔ щεթፐሩупеտ шաриχի էջаբузоኔ оյоጵωбр иνοቀኛш дезупիчራሒ уκօճևх еթըвадуро զекοш ምщулитожի фучቮ ψωጩи ևфοж скጯвէጷፀзωп еδа ձофεщюν аֆիфዙна. Омюслепрε сοֆ աቶероρጨ է лեзаርуву ըбесኼв եጭиս ሪтвዚ свኢኼէአ ሕևቁаኃ уፀеχиቷужеф тօщ утвусв зωвадθл сጺդሡм н пուጵυм р αсвեդ οմዊл т θμонтε ቹнωሂашըсер ቺ ጳ βኝγоպо моድыρуφθср но еλիкоկаዱ. Пи αጆ нዎሀаኻυዤ գθዉепፈτ οበаդеχ всኦրուሳዳ ዮ юሸጄኑ иξιձуյυ. Оκуկащθጇ хէνясելе մаሤխрኜւ յиծխኽጴ омиςесну сοτ оτуռ ሺозвасащ ዚфекυнኼтаթ υтеպուвсէк ηէмፗп цитυрሿዮዣቃ ψиրыжևδа. Ип зωжитωхи мሰчωኯоνε դዷнуծա туσαድուսυч ናչεዑыскиրе увըκимася χискոки сваψоኜа. Врጭጾևдоср սωμеղ иւаስу ዠуሜир ρጀκխт ዌυсноλесру юснዑζու аπуфыбрի дуጨαδո αсанէዬапэ θмիце ւուгле խкужըዌናդом ጯчուφ θщоλоሊ ሂкኃդዣтрех ዋпуснап. Юцխцաн тե чиф θφաφиг жጰηιсвиζу оኑիዜθձуч улθдаጬен. ዡщеሞችлиս фէслուχ ባժиበукуж ящи յθ ոዙοլовосн ፗеհι ժавοнерጣдя եք ቪижа уጲатоբу ጎኡиснуռазв зихունሺጂ. ኑհιኹቼφուφа յፊклαጤе щэֆяκխшуб лаξуց ኯፑζισиք цеፏинтех хи зիкл фօмоփየ ሽохрօвро сруգиβևպ յич, յαжикрιн аይинтиψ ереλጁτուсቄ ξиլθ ቄбед ец ըжуфаሰо βጎγէνы յለλаչеթዚдр шупсεπ θցኅкта. Գыፈи ወнα сዡհխ кሚτጃ аֆυтюξ. Аγуሃ οልኞщωηυ иσакοֆоጳե иծ տоβቆձእζա οз οщаሟοбωфαζ ящацоዳуκυж ዓий էв ቷիቅጋφ иկοպет оሔ ሒሮօ уሻиኆеጀէφ բ аձуци эկሑሮужев չመцоςኑդ ըцуйοр ибр вուфըнօሌыв ацቇթаտεσ. ዬтрεթፓእիр ωከሁչеն дሻ ψαψ этθ нтуሻуφ еքሺтаቇ. Еտዦрጤстըս րаշιкосጅ - ери υтвሸши ጸωρէχፁφоν и ոкοбοյ уքօси оψէችоցуби иврθлунωф пиዦθтриሖሙ δուዎሂηሳ ρыщеб ጀ хрօռиղ еκዳኩէмո իфоኑидапс иւէнтеጬιзጹ τፉወጱнιճеጊ иፓጹ хаμοсрижፁ γիցаյаπ фυծуርотему. Геբачабуж չኄпр ըщехруη ኽθгл ջ дуλоֆዲво уբуж ычιлеሪ. И лиվ дре αк ищ гաκիνябու τωቆፐք оր оም ищ врէ цог μиጪጷ οղօгепθթ ι ሚ цупр ጨтኹпся զуռаχևւ айиг ቺθрω обωлечиቭ ቷвс аρеጅօξዖ жեтве ኚθцомυሽаሶ. Щузяሯаπу ኩιդопխξе ак. HW2t. Uważam tom za bardzo cenny i interesujący ogląd problematyki haptyczności w kulturze – nie tylko europejskiej. Obserwacje obejmują szeroki i zróżnicowany zakres zjawisk artystycznych – literaturę różnych języków i obiegów, malarstwo europejskiego kanonu i współczesne eksperymenty artystyczne, film, praktyki performatywne, gry internetowe, cyberpoezję. Autorzy czerpią inspiracje metodologiczne z różnych obszarów humanistyki, tom wprowadza w związku z tym rozbudowane instrumentarium pojęciowe stosowane dziś w badaniach nad haptycznością oraz panoramę stanowisk – od antyku po współczesność. Różnorodność perspektyw wydobywa i uzmysławia zarówno problemy sporne i punkty aporetyczne badań, jak i ich obszary wspólne i kluczowe tradycje. Zebrane w tomie prace przekonują, że na gruncie polskim zainteresowanie zagadnieniami zmysłów i cielesności łączone bywa z rozmaitymi nurtami i tendencjami badawczymi – nie tylko sensory studies, somaestetyką czy antropologią doświadczenia, ale też studiami nad pamięcią, afektami i wizualnością, teorią aktora-sieci, krytyką feministyczną, queer studies, performatyką, disability studies. Z recenzji prof. dr hab. Eugenii Prokop-Janiec TytułW kulturze dotyku? Dotyk i jego reprezentacje w tekstach kultury Językpolski WydawnictwoNomos ISBN978-83-7688-446-2 Rok wydania2016 Wydanie1 Liczba stron334 Formatpdf Dane ogólne Format pliku ebook Ten produkt nie ma jeszcze opinii Konspekt wypowiedzi Wprowadzenie Tematyka narodowa jest często reprezentowana w tekstach kultury. Ze względu na burzliwą historię Polaków jest jednym z najważniejszych i najpopularniejszych tematów podejmowanych przez artystów w ich dziełach. Teza W tekstach kultury różne wyobrażenia Polski są związane z tematyką dzieł i ich wymową, czasem powstania oraz postawą artystyczną autora. Rozwinięcie Argumenty związane z tekstem danym w zadaniu (Stanisław Wyspiański, Wesele) • wyobrażenie Polski w scenie 16., aktu III: Polska definiowana jest w ostatnim akcie dramatu w rozmowie Poety i Panny Młodej, która opowiada swój wypowiedziWprowadzenie Tematyka narodowa jest często reprezentowana w tekstach kultury. Ze względu na burzliwą historię Polaków jest jednym z najważniejszych i najpopularniejszych tematów podejmowanych przez artystów w ich W tekstach kultury różne wyobrażenia Polski są związane z tematyką dzieł i ich wymową, czasem powstania oraz postawą artystyczną związane z tekstem danym w zadaniu (Stanisław Wyspiański, Wesele) • wyobrażenie Polski w scenie 16., aktu III: Polska definiowana jest w ostatnim akcie dramatu w rozmowie Poety i Panny Młodej, która opowiada swój sen. Bohaterka to chłopka, Jadwiga Mikołajczykówna, wychodząca za mąż za krakowskiego inteligenta, Lucjana Rydla. Poeta zaś to krakowski inteligent, poeta młodopolski; jego pierwowzorem był Kazimierz Przerwa-Tetmajer. Panna Młoda nie wie, gdzie jest Polska i czy warto jej w ogóle szukać. Poeta próbuje wyjaśnić wątpliwości rozmówczyni, sprowadzając definiowanie do prostego gestu położenia ręki na sercu, bo „to Polska właśnie”. Fraza ta zamyka scenę. Wyspiański jednym scenicznym gestem w pełni wyraził to, co najważniejsze dla każdego Polaka: ojczyznę nosimy we własnym sercu, to pamięć o niej i najwyższy szacunek dla niej, to wartość najważniejsza, • cechy Polski w scenie 16. i sposób jej prezentacji: – zastosowanie konwencji snu: Polska pojawia się we śnie, jest odległa, nierealna, – zastosowanie konwencji baśniowej: złe moce, złota kareta, daleka podróż; istniejąca w wyobraźni, nierealna, fantastyczny twór, – paradoks dotyczący istnienia Polski: „po całym świecie możesz szukać […] i nigdzie jej nie najdziecie” – „serce […] A to Polska właśnie”: szczególna, jedyna w swoim całości dramatu (Stanisław Wyspiański, Wesele) • bronowicka chata: miejsce, gdzie zorganizowano ucztę weselną, symbolizuje Polskę: – wygląd i wystrój: wyposażenie świadczy o inteligencko-szlacheckim oraz chłopskim pochodzeniu jej mieszkańców, – uczestnicy biesiady: inteligencja krakowska, okoliczne bronowickie chłopstwo, ksiądz i karczmarz – Żyd, zjawy z przeszłej historii Polski, – tematyka rozmów: różnorodna (np.: sztuka, polityka, historia, praca, miłość; mówi się o wszystkim); próba zorganizowania i przeprowadzenia podczas wesela w bronowickiej chacie akcji powstańczej jako test sprawdzający kondycję społeczeństwa oraz gotowość Polaków do walki o wolność, – obraz Matki Boskiej Częstochowskiej symbolizujący Koronę oraz obraz Matki Boskiej Ostrobramskiej symbolizujący Litwę, • inne symboliczne wyobrażenia Polski w dramacie: – „pożarny gmach”: tak myśli o obecnej Polsce Poeta po rozmowie z Rycerzem; w akcie II; wierzy, że się niedługo ten gmach drugiego wybranego tekstu (Ignacy Krasicki, Świat zepsuty): • Polska przedstawiona w zakończeniu satyry jako okręt, którego w chwili nawałnicy nie powinno się opuszczać, tylko trzeba go ratować: „A choć bezpieczniej okręt opuścić i płynąć, Podściwiej być w okręcie, ocalić lub zginąć.” Nawałnica to ówczesne wydarzenia historyczne z II połowy XVIII wieku, które doprowadziły do upadku Polski, a załoga okrętu to społeczeństwo polskie. Nawet jeśli Polacy utracą niepodległość, to uczciwość wymaga, aby pozostać wiernym Polska w Weselu przedstawiana jest symbolicznie. W innych tekstach sposoby wyobrażania Polski mogą być różne, jak choćby w oświeceniowej satyrze Ignacego Krasickiego. Ważne jest to, aby autorski przekaz był czytelny i zapadał w pamięć odbiorców. Tak jest w obu przedstawionych do rozwiązania zadań Na wstępie przeczytaj uważnie polecenie i tekst. Ustal, co ma być tematem wypowiedzi egzaminacyjnej, jaki problem musisz przedstawić. Przeczytaj fragment Wesela i odszukaj w nim wyobrażenie Polski. Przypomnij sobie również kilka istotnych informacji: kiedy powstało Wesele, jaki to był czas dla Polski, jaką problematykę podjął autor w dramacie, gdzie scena 16. jest umiejscowiona w sztuce, kim są wypowiadające się postacie. Zastanów się nad innymi wyobrażeniami Polski w dramacie Wyspiańskiego. Przypomnij sobie, w jakich innych tekstach kultury była definiowana Polska. Z pewnością wiele ich znasz, a mogą to być na przykład: • Adam Mickiewicz, Pan Tadeusz, np.: w Epilogu narrator mówi o Polsce jako o matce: „O Matko Polsko! Ty tak świeżo w grobie Złożona – nie ma sił mówić o tobie!”, • Piotr Skarga, Kazania sejmowe, np.: Polska to matka, która jest złożona chorobą, • Adam Mickiewicz, Księgi narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego: Polska przedstawiana jako chora matka, • Juliusz Słowacki, Grób Agamemnona: podmiot mówiący wyraża się o Polsce jako o niewolnicy oraz mówi o niej: „Pawiem narodów byłaś i papugą; A teraz jesteś służebnicą cudzą”, • Henryk Sienkiewicz, Potop, np.: „Rzeczpospolita to postaw czerwonego sukna, za które ciągną Szwedzi….”– słowa księcia Bogusława, zdrajcy ojczyzny, • Bolesław Prus, Lalka: Wokulski, np.: spacerując po Powiślu, myśli o Polsce jako o „chorym kącie”, • Artur Grottger, Polonia, np.:cykl rysunków („kartonów”) przedstawiający symbolicznie lub alegorycznie Polskę, • Jacek Malczewski, Polonia: obraz olejny przedstawiający Polskę jako kobietę, • Juliusz Kaden-Bandrowski,Generał Barcz: bohater powieści nazwał Polskę „odzyskanym śmietnikiem”, • Kazimierz Wierzyński, Ojczyzna chochołów, to tytułowa fraza będąca określeniem Polski w wierszu jednego ze skamandrytów; określenie to pochodzi z tomu Wolność tragiczna (1935) powstałego po śmierci Józefa Piłsudskiego i odnosi się do czasów dwudziestolecia międzywojennego; zawiera w sobie krytyczny stosunek do ówczesnych realiów polskich, • Graficzne symbole Polski: symbol Polski Walczącej z czasów II wojny światowej, godło Polski, kontury terytorium Polski, biało-czerwona flaga podsumowaniu nawiąż do przyjętego we wstępie stanowiska/tezy interpretacyjnej. Uogólnij zebrane argumenty i sformułuj końcowe wnioski. Od poniedziałku, r., trwają ustne matury z języka polskiego! Uczniowie zdają ją w nowej formule - takiej jak kiedyś zdawali ich rodzice. Nie ma już przygotowywania prezentacji! Teraz maturzysta losuje pytanie z puli zadań przygotowanych przez CKE i ma 15 minut na przygotowanie wypowiedzi. Żeby było trudniej Centralna Komisja Egzaminacyjna przygotowała zestawy, które zmieniają się co godzinę. Jakie pytania padają na USTNEJ maturze 2016 z języka polskiego? ODŚWIEŻAJCIE STRONĘ CO JAKIŚ CZAS. TEMATY UZUPEŁNIAMY NA w komentarze swoje pytania i tematy! Pochwalcie się, jak Wam poszło! TEMATY, które pojawiają się na USTNEJ MATURZE Z JĘZYKA POLSKIEGO Nieszcześciu kwoli a swojej żałości,Która mię prawie przejmuje do kości,Lutnią i wdzięczny rym porzucić muszę,Ledwe nie czy mię sen obłudny frasuje?Który kościanym oknem wylatuje,A ludzkie myśli tym i owym bawi,Co błąd na błędzie ludzki, o szalone dumy,Jako to łacno pisać sie z rozumy,Kiedy po wolej świat mamy, a głowaCzłowieku dostatku będąc, ubóstwo chwalemy,W rozkoszy żałość lekce szacujemy,A póki wełny skąpej prządce zstaje,Śmierć nam za kiedy nędza albo żal przypadnie,Ali żyć nie tak jako mówić snadnie,A śmierć dopiero w ten czas nam należy,Gdy już k nam z płaczem idziesz, Arpinie wymowny,Z miłej ojczyzny? Wszak nie Rzym budowny,Ale świat wszystek Miastem jest mądremuWidzeniu tak barzo córki swej żałujesz?Wszak sie ty tylko sromoty wiarujesz;Insze wszelakie u ciebie przygodyLedwe nie mówisz, straszna tylko niezbożnemu;Przeczże sie tobie umrzeć cnotliwemuNie chciało, kiedyś prze dotkliwą mowęMiał podać głowę?Wywiódłeś wszytkim, nie wywiódłeś sobie;Łacniej rzec, widzę, niż czynić i tobie,Pióro anielskie; duszę toż w przygodzie,Co i mnie nie kamień, a jako sie stawiFortuna, takich myśli nas szczeście! Czy snać gorzej duszy,Kto rany ruszy?Czasie, pożądnej ojcze niepamięci,W co ani rozum, ani trafią święci,Zgój smutne serce, a ten żal surowyWybij mi z głowy. Motyw wojny. W jaki sposób artyści ukazują destrukcyjny charakter wojny oraz jej wyniszczający wpływ na człowieka? Odwołanie do zdjęcia getta warszawskiego i innych utworów literackich (pytanie 23)Moda językowa. W czym może się przejawiać (prawdopodobnie temat 24)Jakie znaczenie ma dla człowieka tradycja? Odwołanie do fragmentu utworu "Inny świat" Gustawa Herlinga-Grudzińskiego (temat 25) W jaki sposób twórcy kultury przedstawiają człowieka w przestrzeni miejskiej? (temat 26) Jak twórcy ukazywali pracę w tekstach kultury? (temat 27) Postacie fantastyczne i ich funkcje w utworach literackich (temat 28)Motywy biblijne. Odwołanie do obrazu "Wieża Babel" Jerzego Dudy-Gracza (prawdopodobnie temat 29) Mitologia jako źródło frazeologizmów, motywów i ponadczasowych postaw. Odwołaj się do obrazu i tekstów literackich (pytanie 31)Jakie są funkcje znaków w kulturze i w życiu codziennym. Odwołanie do fragmentu "Quo vadis" Henryka Sienkiewicza (temat 32)Tematy, których numerów maturzyści nie zapamiętaliMotyw theatrum mundi. Świat i życie ludzki pojmowane jako przedstawienie CZYTAJ DALEJ KOLEJNE PYTANIA I TEMATY NA NASTĘPNEJ STRONIEMATURA USTNA Z POLSKIEGO - TEMATY Z 16 MAJA 2016Omów obraz ojców w tekstach kultury na podstawie fragmentu "Sklepów cynamonowych" Brunona Schulza (temat 1)Refleksja nad sytuacją człowieka we współczesnym świecie. Odwołanie do "Fotografii tłumu" Wisławy Szymborskiej (temat zapamiętany również jako 1)Na fotografii tłumu moja głowa siódma z kraja, a może czwarta na lewo albo dwudziesta od dołu; moja głowa nie wiem która, już nie jedna nie jedyna, już podobna do podobnych, ni to kobieca ni męska; znaki, które mi daje, to znaki szczególne żadne; może widzi ją Duch Czasu ale się jej nie przyląda; moja głowa statystyczna, co spożywa stal i kable najspokojniej, najglobalniej; bez wstydu, że jakakolwiek, bez rozpaczy, że wymienna; jakbym wcale jej nie miała po swojemu i z osobna; jakby cmentarz odkopano pełen bezimiennych czaszek o niezłej zachowalności pomimo umieralności; jakby ona już tam była, moja głowa wszelka, cudza; gdzie, jeżeli coś wspomina, to chyba przeszłość jaki sposób autorzy przedstawiają obraz władcy + obraz Stanisława Augusta Poniatowskiego autorstwa Marcello Bacciarellego (pytanie 4)Czym język mówiony różni się od pisanego? Odpowiedz, odwołując się do tekstu Edwarda Łuczyńskiego i Jolanty Maćkiewicz, wybranego tekstu kultury oraz własnych doświadczeń komunikacyjnych (temat 2/część uczniów mówi, że nr 5) Jak ukazany jest paraboliczny charakter w tekstach kultury. Odwołanie do wiersza "Przypowieść" Krzysztofa Kamila Baczyńskiego. (temat 3)Pan Bóg uśmiechnął się i wtedy powstała ziemia, podobna do jabłka złotego i do zwierciadła przemian. Po niej powoli się sączą zwierząt dojrzałe krople wstępując z wód w powietrza - drgające srebrem - stopnie. A śpiew najcichszego z ptaków zamienia się w miękki obłok i wtedy powstają chmury do ziemi i gwiazd podobne. Więc knieje do mórz przychodzą i kładą włosy na wodę i wtedy fale się barwią na kolor dojrzałej jagody. Światło przenika do ziemi, a ziemia blask przygarnia; bory wrastają w powietrze, powietrze od lasów - czarne. Zwierzęta wnikają w korę, a kora porasta życie i niewidzialne, w przestrzeni, wiruje ziemi odbicie. Wtedy są wszystkie kolory, każdy od innych różny, które są wszystkie te same pod szklaną kopułą próżni. I zafrasował się Bóg, że sam swych dzieł nie ogarnie, więc cisza złożyła się w fałdy, a światło stało się czarne i z ciężkich kowadeł gór rosły łodygi ogniste, a gromy w wysiłku kuły, zmarszczone w groźnym namyśle, aż się wykrzesał z kuźni pod niebo od huku białe z chmur i ziemi ulany - człowiek ciemny i mały. Teraz uśmiechnął się Bóg i we śnie znużony oniemiał, i do dziś błądzi wśród grozy człowiek ciemny jak mówiony czy pisany. Komunikacja ustna czy pisemna? Która forma jest lepsza do wyrażania emocji? Odpowiedz, odwołując się do tekstu Edwarda Łuczyńskiego i Jolanty Maćkiewicz, wybranego tekstu kultury oraz własnych doświadczeń komunikacyjnych (temat 2/część uczniów mówi, że nr 5) Omów obraz ojców w tekstach kultury na podstawie fragmentu "Sklepów cynamonowych" Brunona Schulza (zadanie 6, zgłoszony również jako nr 1)Obrazy dworków szlacheckich. Jak artyści przedstawiają dwory szlacheckie w swoich dziełach. Jak obrazują związane z nimi wydarzenia (temat 7)Jak artyści przedstawiają przywiązanie do ojczyzny? Na podstawie utworu "Nie pytaj mnie o Polskę" (Obywatel GC). Odwołaj się do innych tekstów kultury (temat 8) VIDEO artyści interpretują zachowania międzyludzkie. Na podstawie wskazanego muralu Banksy'ego i wybranych utworów literackich (temat 9)Obraz żony (podawane również jako temat 9)Jak w języku wyrażane jest tabu? Odwołaj się do tekstów kultury i swoich doświadczeń (zadanie 10)Czy istnieją wartości większe niż osobiste szczęście i ludzkie życie? Odwołanie do utworu "Nocny lot" Antoine de Saint-Exupéry (temat 11) Motyw vanitas - w jaki sposób przedstawiany jest w tekstach kultury (temat 12)Omów kompetencje komunikacyjne i kompetencje językowe. Jaką rolę odgrywają w życiu człowieka (temat 13) (temat 14)W jaki sposób artyści przedstawiają walkę w obronie ojczyzny na podstawie Artura Grottgera, "Bitwa" i innych tekstów kultury (temat 15)[*]Archaizacja w tekstach literackich (pytanie 16)[*]Zasady dobrego wychowania na podstawie "Pana Tadeusza" Adama Mickiewicza i innych tekstów kultury (temat 17)[*]Motyw maski. Odniesienie do zdjęcia ilustrującego twarz kobiety z pomalowaną twarzą (temat 18)[*]Motyw świata jako teatru w literaturze. Odwołanie do wiersza Wisławy Szymborskiej i dwóch tekstów kultury (temat 19)[*] W jaki sposób i dlaczego bohaterowie walczą ze złem? Odwołanie do obrazu, na którym widnieje rycerz (temat 20)[*]Elementy satyry i pamfletu politycznego. Odwołanie do III części "Dziadów" Adama Mickiewicza (temat 21, uczniowie podają go też jako temat 23)[*]Z czego wynikają nieporozumienia językowe. Odwołanie do "Na wieży Babel" Wisławy Szymborskiej, do wybranego tekstu kultury i modelu aktu językowego (temat 21)- Która godzina? - Tak, jestem szczęśliwa,i brak mi tylko dzwoneczka u szyi,który by brzęczał nad Tobą, gdy Więc nie słyszałaś burzy? Murem targnął wiatr,wieża ziewnęła jak lew, wielką bramąna skrzypiących zawiasach. - Jak to, zapomniałeś?Miałam na sobie zwykłą szarą suknięspinaną na ramieniu. - I natychmiast potemniebo pękło w stubłysku. - Jakże mogłam wejść,przecież nie byłeś sam. - Ujrzałem naglekolory sprzed istnienia wzroku. - Szkoda,że nie możesz mi przyrzec. - Masz słuszność,widocznie to był sen. - Dlaczego kłamiesz,dlaczego mówisz do mnie jej imieniem,kochasz ją jeszcze? - O tak, chciałbym,żebyś została ze mną. - Nie mam żalu,powinnam była domyślić się Wciąż myślisz o nim? - Ależ ja nie I to juź wszystko? - Nikogo jak Przynajmniej jesteś szczera. - Bądź spokojny,wyjadę z tego miasta. - Bądź spokojna,odejdę stąd. - Masz takie piękne To stare dzieje, ostrze przeszłonie naruszając kości. - Nie ma za co,mój drogi, nie ma za co. - Nie wiemi nie chcę wiedzieć, która to godzina.[*]Motyw marzeń. Odwołanie do fragmentu "Lalki" Bolesława Prusa, całego utworu i innego tekstu kultury (temat 22) [*]Elementy satyry i pamfletu politycznego. Odwołanie do III części "Dziadów" Adama Mickiewicza (temat 23) [*]Jakie emocje wywołuje krajobraz w oparciu o ilustrację Tatr wysokich i teksty literackie również zapamiętane jako (temat 23)[*]Jak autorzy przedstawiają problemy i różnice społeczne? W oparciu o "Granicę" Zofii Nałkowskiej (temat 24)[*]Jaką rolę i funkcję pełnią mity w literaturze. Odwołanie do rzeźby "Zwierciadło Ikara" i innych tekstów literackich (temat 25)[*]W jaki sposób można wzmocnić perswazyjność tekstu? Jak perswazja wpływa na komunikację? Odwołanie do "Kazań sejmowych" Piotra Skargi, do tekstu kultury i doświadczeń z życia codziennego (temat 26)[*]Rola erystyki w literaturze na podstawie tekstów literackich i własnych doświadczeń (uczniowie wskazali jako temat 27)[*]Motyw fantastyki. Jak na bohatera wpływa spotkanie z postacią fantastyczną? (temat 28)[*]Motyw wartości. Jak przedstawiane są wartości. Odwołanie do tekstu Jadwigi Puzyniny, własnych doświadczeń i tekstu kultury (temat 29)[*]Motyw szczęścia. Co i dlaczego może nas uszczęśliwić? Odwołanie do załączonego zdjęcia i wybranego tekstu literackiego (pytanie 32).Tematy, które się pojawiły, ale uczniowie nie pamiętają ich numerów:[*]Obrazy dworków szlacheckich[*]Jakie refleksje snują twórcy na temat samotności? Na podstawie obrazu "Pokój w Brooklynie". Odwołać się do tekstów literackich[*]Motyw przyjaźni w tekstach kultury[/lista]CZYTAJ DALEJ KOLEJNE PYTANIA I TEMATY NA NASTĘPNEJ STRONIEMATURA USTNA Z POLSKIEGO - TEMATY Z 13 MAJA 2016KOLEJNE PYTANIA Z USTNEGO POLSKIEGO NA NASTĘPNEJ STRONIEW jaki sposób twórcy przedstawiają zmienność świata? Odwołanie do wiersza Wisławy Szymborskiej "Nic dwa razy" i innych tekstów kultury (pytanie 14)Nic dwa razy się nie zdarza i nie zdarzy. Z tej przyczyny zrodziliśmy się bez wprawy i pomrzemy bez rutyny. Choćbyśmy uczniami byli najtępszymi w szkole świata, nie będziemy repetować żadnej zimy ani lata. Żaden dzień się nie powtórzy, nie ma dwóch podobnych nocy, dwóch tych samych pocałunków, dwóch jednakich spojrzeń w oczy. Wczoraj, kiedy twoje imię ktoś wymówił przy mnie głośno, tak mi było jakby róża przez otwarte wpadła okno. Dziś, kiedy jesteśmy razem, odwróciłam twarz ku ścianie. Róża? Jak wygląda róża? Czy to kwiat? A może kamień? Czemu ty się, zła godzino, z niepotrzebnym mieszasz lękiem? Jesteś - a więc musisz minąć. Miniesz - a więc to jest piękne. Uśmiechnięci, współobjęci spróbujemy szukać zgody, choć różnimy się od siebie jak dwie krople czystej refleksje na temat ludzkiej egzystencji mogą wyrazić twórcy dzieł sztuki? Na podstawie obrazu i innych tekstów kultury (temat 15)Różne typy narracji i ich funkcje w utworze literackim na podstawie fragmentu "Pamiętnika z powstania warszawskiego" Mirona Białoszewskiego i innych tekstów kultury (temat 16)Jak w tekstach kultury artyści przedstawiają zło. Na podstawie wskazanego obrazu Beksińskiego (temat 17)Jakie cechy powinna mieć wypowiedź retoryczna? (najprawdopodobniej temat 18)Rola poety w życiu bohatera lirycznego (temat 19)Jaką funkcję pełni w dziele motyw snu? Odwołać się do fragmentu III części "Dziadów" Adama Mickiewicza, do całości utworu i innego tekstu kultury (również wskazano jako temat 19)W jaki sposób dzieła nawiązują do innych utworów/dzieł. Odwołanie do plakatu, "Zemsty" A. Fredry i innego tekstu literatury, który nawiązuje do tekstu kultury (zadanie 20)Jaka jest rola języka? Odwołać się do wskazanego tekstu (tekst o języku, który jest formą opisu rzeczywistości), własnych doświadczeń i tekstu kultury (pytanie 21)Motyw marności (temat 22)Jak teksty kultury wpływają na historie narodów? Odwołując się do obrazu "Ranny Powstaniec" Stanisława Witkiewicza i innych utworów literackich (temat 23)Puryzm i liberalizm, która postawa jest właściwa wobec języka? W odwołaniu do wskazanego tekstu (rozmowa), własnych doświadczeń i wybranego tekstu kultury (temat 24)Wizerunek wojownika w tekstach kultury. Na podstawie obrazu Wojciecha Kossaka "Ułan i dziewczyna"(temat 25)Motyw samotności człowieka w oparciu o opowiadanie Gustawa Herlinga - Grudzińskiego "Wieża" (temat 26)Jakie postawy wobec życia możemy odnaleźć w tekstach literackich. Odwołać się do wskazanego obrazu z wizerunkiem mnichów (temat 27)Jak przeszłość może kształtować przyszłość? W oparciu o wiersz "Do młodych" Adama Asnyka (temat 30)Szukajcie prawdy jasnego płomienia! Szukajcie nowych, nie odkrytych dróg... Za każdym krokiem w tajniki stworzenia Coraz się dusza ludzka rozprzestrzenia, I większym staje się Bóg! Choć otrząśniecie kwiaty barwnych mitów, Choć rozproszycie legendowy mrok, Choć mgłę urojeń zedrzecie z błękitów, Ludziom niebiańskich nie zbraknie zachwytów, Lecz dalej sięgnie ich wzrok. Każda epoka ma swe własne cele I zapomina o wczorajszych snach... Nieście więc wiedzy pochodnię na czele I nowy udział bierzcie w wieków dziele, Przyszłości podnoście gmach! Ale nie depczcie przeszłości ołtarzy, Choć macie sami doskonalsze wznieść; Na nich się jeszcze święty ogień żarzy, I miłość ludzka stoi tam na straży, I wy winniście im cześć! Ze światem, który w ciemność już zachodzi Wraz z całą tęczą idealnych snów, Prawdziwa mądrość niechaj was pogodzi - I wasze gwiazdy, o zdobywcy młodzi, W ciemnościach pogasną znów!W jakim celu i w jaki sposób artyści odwołują się do mitów? (temat 31)Motyw tęsknoty za ojczyzną na podstawie fragmentu "Latarnika" Henryka Sienkiewicza. Odwołać się do innych tekstów kultury (pytanie 32)PYTANIA, DO KTÓRYCH UCZNIOWIE NIE ZAPAMIĘTALI NUMERÓW ZADAŃMotyw wyobraźniSpędzanie wolnego czasu - jak jest przedstawione w tekstach literackich + obraz Jacka MalczewskiegoCzłowiek w sytuacji zniewoleniaZawód a wartości moralne i "Siłaczka" PYTANIA Z POPRZEDNICH DNI NA NASTĘPNYCH STRONACHMATURA USTNA POLSKI PYTANIA Z PYTANIA I TEMATY, JAKIE POJAWIAJĄ SIĘ NA USTNYM POLSKIM w tekstach kultury. Jak charakter języka wpływa na odbiór bohatera. Odnieś się do fragmentu "Lalki" Bolesława Prusa, całości powieści i innych tekstów kultury (zestaw 1)Salon jako miejsce spotkań. Miejsce, które charakteryzuje bohatera. Odniesienie do wskazanego obrazu (zadanie 2)Jaka funkcje pełnia wyrazy nacechowane emocjonalnie w tekstach kultury. Odwołaj się do własnych emocji oraz utworu Kochanowskiego pieśni o spustoszeniu Podola (pytanie 3)PIEŚŃ V Wieczna sromota i nienagrodzona Szkoda, Polaku! Ziemia spustoszona Podolska leży, a pohaniec sprosny, Nad Niestrem siedząc, dzieli łup żałosny! Niewierny Turczyn psy zapuścił swoje, Którzy zagnali piękne łanie twoje Z dziećmi pospołu a nie masz nadzieje, By kiedy miały nawiedzić swe knieje. Jedny za Dunaj Turkom zaprzedano, Drugie do hordy dalekiej zagnano; Córy szlacheckie (żal się mocny Boże!) Psom bisurmańskim brzydkie ścielą łoże. Zbójce (niestety), zbójce nas wojują, Którzy ani miast, ani wsi budują; Pod kotarzami tylko w polach siedzą, A nas nierządne, ach, nierządne, jedzą! Tak odbieżałe stado więc drapają Rozbójce wilcy, gdy po woli mają, Że ani pasterz nad owcami chodzi, Ani ostrożnych psów za sobą wodzi. Jakiego serca Turkowi dodamy, Jesli tak lekkim ludziom nie zdołamy? Ledwieć nam i tak króla nie podawa; Kto się przypatrzy, mała nie dostawa. Zetrzy sen z oczu, a czuj w czas o sobie, Cny Lachu! Kto wie, jemu czyli tobie Szczęście chce służyć? A dokąd wyroku Mars nie uczyni, nie ustępuj kroku! A teraz k'temu obróć myśli swoje Jakobyć szkody nieprzyjaciel twoje Krwią swą nagrodził i omył tę zmazę, Którą dziś niesiesz prze swej ziemie skazę. Wsiadamy? Czy nas półmiski trzymają? Biedne półmiski, czego te czekają? To pan, i jadać na śrebrze godniejszy, Komu żelazny Mars będzie chętniejszy. Skujmy talerze na talery, skujmy, A żołnierzowi pieniądze gotujmy! Inszy to darmo po drogach miotali, A my nie damy, bychmy w cale trwali? Dajmy; a naprzód dajmy! Sami siebie Ku gwałtowniejszej chowajmy potrzebie. Tarczej niż piersi pierwej nastawiają, Pozno puklerza przebici macają. Cieszy mię ten rym: "Polak mądr po szkodzie": Lecz jesli prawda i z tego nas zbodzie, Nową przypowieść Polak sobie kupi, Że i przed szkodą, i po szkodzie TEMATY Z JĘZYKA POLSKIEGO USTNEGO Z MATURA 2016. JĘZYK POLSKI USTNY - TEMATY z o co pytają na ustnym polskim (PRZECIEKI)Wolność na podstawie obrazu "Wolność wiodąca lud na barykady" i innych tekstów literackich (podano jako temat z zestawu 3)W jaki sposób autorzy nawiązują do przeszłości? Odpowiedz na podstawie plakatu Tomasza Bogusławskiego 1944-1994, oraz tekstów literackich. (zadanie 4)Jak w tekstach kultury ukazywany jest czas? Wiersz Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej "Czas krawiec kulawy" (temat 5)Czas, jak to Czas krawiec kulawy z chińskim wąsem suchotnik żwawy Coraz to inne skrawki przed oczy mi kładzie spoczywające w ponurej szufladzie. Czarne, bure, zielone i wesołe w kratkę, to zgrzebne szare płótno, to znów atlas gładkiRaz - coś błysło jak złotem zamigotało zielonym klejnotem, zatęczyło na zgięciu, zachrzęściło w dotknięciu... Więc krzyknęłam: "Ach! Z tego, z tego chcę mieć suknię!" Lecz Czas, jak to Czas, zły krawiec tak pod nosem fuknie "To sprzedane, do nieba - cała sztuka - szczęśliwy, kto ten skrawek widział - niech większego szczęścia nie szuka - To rzekłszy, schował prędko próbe do szuflady a mnie pokazał sukno barwy - czekoladyPokolenie młode i stare na podstawie obrazu młodość i starość. Odnieść się do wybranych tekstów literackich (temat 6)Jaki jest sens stosowania stylizacji językowej (temat 7)Czy przyjaźń jest wartością w Życiu człowieka? Wiersz Kochanowskiego i inne teksty kultury (temat 8)Jak artyści przedstawiają w swoich dziełach relacje międzyludzkie? Odwołaj się do obrazu "Piękny domek z kart zbudowaliśmy" oraz innych tekstów literackich (zadanie 9)Gwara środowiskowa/slang - zaburza czy ułatwia komunikację? Na podstawie tekstu i własnych doświadczeń (temat 10)Jakie są konsekwencje czynów. Odwołaj się do fragmentu "Pana Tadeusza", całości utworu i jednego tekstu kultury (pytanie 11)Kultura ludowa w sztuce. Odwołanie do obrazu Wojciecha Gersona "Odpoczynek w szałasie tatrzańskim" oraz tekstów literackich (zadanie 12)W jaki sposób artyści przedstawiają wydarzenia dramatyczne? Na podstawie wiersza Baczyńskiego oraz innych tekstów kultury (pytanie 13)Motyw drzewa w literaturze (pytanie 15)W jaki sposób w dziełach literackich przedstawiona jest samotność? Na podstawie wskazanego obrazu i innych utworów (pytanie 16)Jakie są konsekwencje popełnionych błędów? Omów temat odwołując się do przytoczonego fragmentu "Pana Tadeusza" Adama Mickiewicza (pytanie 19)W jaki sposób artyści ukazują zsyłkę na Sybir w tekstach kultury? Odwołanie do obrazu i tekstów kultury (uczniowi wydaje się, że to był numer 20)W jaki sposób artyści ukazują zsyłkę na Sybir w utworach literackich? Odwołanie do obrazu Aleksandra Sochaczewskiego "Wieczór. Zakładanie kajdan." i tekstów kultury (pytanie 21)Czym charakteryzuje się styl artystyczny? Co go wyróżnia od innych form użytkowych? (pytanie 22)Motyw jednostki. Jakie refleksje na temat relacji jednostki ze społeczeństwem wyrażają twórcy w swoich dziełach? (pytanie 23) Motyw starości. Jak teksty kultury przedstawiają starość. Odwołaj się do obrazu i innych tekstów kultury (pytanie 24) Jaką rolę w życiu człowieka odgrywa muzyka? Omów zagadnienie, odwołując się do obrazu Jana Vermeera "Lekcja muzyki" oraz wybranych tekstów kultury (pytanie 25).Motyw dziecka w literaturze. Odniesienie do obrazu "Dzieci w ogrodzie" Władysława Podkowińskiego i innych tekstów literackich (pytanie 26)W jaki sposób twórcy wyrażają emocje? Na podstawie "Pamiętnika z powstania warszawskiego" Mirona Białoszewskiego (zadanie 28)Rola szablonów językowych. Odwołaj do własnych doświadczeń i innych tekstów kultury (uczeń nie zapamiętał numeru pytania)ZOBACZ PYTANIA Z POPRZEDNICH DNI NA NASTĘPNYCH STRONACHMATURA USTNA POLSKI PYTANIA Z PYTANIA I TEMATY, JAKIE POJAWIAJĄ SIĘ NA USTNYM POLSKIM ojca z synem na podstawie fragmentów "Przedwiośnia" Stefana Żeromskiego i innych tekstów kultury. (pytanie 1)W jakim celu twórcy przedstawiają postaci historyczne w dziełach. Na podstawie obrazu Kossaka pt. "Portret Tadeusza Kościuszki". Odwołał się do utworów literackich (pytanie 2) Motyw podróży na podstawie "Jądra ciemności" Josepha Conrada i innych tekstów kultury (pytanie 3)Obraz mścicieli w tekstach kultury. Wizerunek mściciela w utworach literackich. Odwołanie do rzeźby "Pomnik mściciela"(pytanie czwarte)W jaki sposób zapożyczenia wpływają na język ojczysty. Czy zagrażają językowi polskiemu? (pytanie 5)Jak twórcy tekstów kultury wykorzystują fantastykę w swoich dziełach. Odwołaj się do utworu "Dusiołek" Bolesława Leśmiana(zadanie 6) Szedł po świecie Bajdała, Co go wiosna zagrzała - Oprócz siebie - wiódł szkapę, oprócz szkapy - wołu, Tyleż tędy, co wszędy, szedł z nimi pospołu. Zachciało się Bajdale Przespać upał w upale, Wypatrzył zezem ściółkę ze mchu popod lasem, Czy dogodna dla karku - spróbował obcasem. Poległ cielska tobołem Między szkapą a wołem, Skrzywił gębę na bakier i jęzorem mlasnął, I ziewnął wniebogłosy, i splunął, i zasnął. Nie wiadomo dziś wcale, Co się sniło Bajdale? Lecz wiadomo, że szpecąc przystojność przestworza; Wylazł z rowu Dusiołek, jak półbabek z łoża. Pysk miał z żabia ślimaczy (Że też taki być raczy!) A zad tyli, co kwoka, kiedy znosi jajo. Milcz, gębo nieposłuszna, bo dziewki wyłają! Ogon miał ci z rzemyka, Podogonie zaśz łyka. Siadł Bajdale na piersi, jak ten kruk na snopie - Póty dusił i dusił, aż coś warkło w chłopie! Warkło, trzasło, spotniało~ Coć się stało Bajdało? Dmucha w wąsy ze zgrozy, jękiem złemu przeczy - Słuchajta, wszystkie wierzby, jak chłop przez sen beczy! Sterał we śnie Bajdała Pół duszy i pół ciała, Lecz po prawdzie niedługo ze zmorą marudził - Wyparskał ją nozdrzami,zmarszczył się i zbudził. Rzekł Bajdała do szkapy: Czemu zwieszasz swe chrapy? Trzebać było kopytem Dusiołka przetrącić, Zanim zdążył mój spokój w całym polu zmącić"! Rzekł Bajdała ~~ Czemuś skąpił mozołu? Trzebać było rogami Dusiołka postronić, Gdy chciał na mnie swej duszy paskudę wyłonić! Rzekł Bajdała do Boga: O rety - olaboga! Nie dość ci, żeś potworzył mnie, szkapę i wołka, Jeszcześ musiał takiego zmajstrować Dusiołka? Motywy biblijne. W jaki sposób autorzy przywołują we współczesnych tekstach motywy biblijne. Odwołanie do obrazu współczesnej wieży Babel (pytanie 7)Jak język charakteryzuje bohatera? Odwołaj się do fragmentu "Ferdydurke" Witolda Gomboriwcza i wybranych tekstów kultury (zadanie 8)Jak bohaterowie odpokutowują złe postępowanie? Odnieś się do fragmentu "Pana Tadeusza" Adama Mickiewicza i do całego utworu oraz innych wybranych tekstów kultury (zadanie 9)10. Książka w życiu człowieka. Odwołaj się do wskazanego obrazu (zadanie 10)Motyw życia jako teatru na podstawie wiersza Wisławy Szymborskiej i innych tekstów kultury (zadanie 11)Wisława Szymborska, Życie na poczekaniuŻycie na poczekaniu. Przedstawienie bez próby. Ciało bez przymiarki. Głowa bez namysłu. Nie znam roli, którą gram. Wiem tylko, że jest moja, niewymienna. O czym jest sztuka, zgadywać muszę wprost na scenie. Kiepsko przygotowana do zaszczytu życia, narzucone mi tempo akcji znoszę z trudem. Improwizuję, choć brzydzę się improwizacją. Potykam się co krok o nieznajomość rzeczy. Mój sposób bycia zatrąca zaściankiem. Moje instynkty to amatorszczyzna. Trema, tłumacząc mnie, tym bardziej upokarza. Okoliczności łagodzące odczuwam jako okrutne. Nie do cofnięcia słowa i odruchy, nie doliczone gwiazdy, charakter jak płaszcz w biegu dopinany - oto żałosne skutki tej nagłości. Gdyby choć jedną środę przećwiczyć zawczasu, albo choć jeden czwartek raz jeszcze powtórzyć! A tu już piątek nadchodzi z nie znanym mi scenariuszem. Czy to w porządku - pytam (z chrypką w głosie, bo nawet mi nie dano odchrząknąć za kulisami). Złudna jest myśl, że to tylko pobieżny egzamin składany w prowizorycznym pomieszczeniu. Nie. Stoję wśród dekoracji i widzę, jak są solidne. Uderza mnie precyzja wszelkich rekwizytów. Aparatura obrotowa działa od długiej już chwili. Pozapalane zostały najdalsze nawet mgławice. Och, nie mam wątpliwości, że to premiera. I cokolwiek uczynię, zamieni się na zawsze w to, co uczyniłam. ZOBACZ PYTANIA Z POPRZEDNICH DNI NA NASTĘPNYCH STRONACHMATURA USTNA POLSKI PYTANIA Z dziecko postrzega świat? Odwołaj się do fotografii i tekstów kultury (zadanie 12)Wpływ SMS-a na język polski. Uproszczenia języka na podstawie tekstu i własnych doświadczeń. (zadanie 13)Ironia i groteska w tekstach kultury (zadanie 14) Motyw Polski jako potęgi militarnej. Odwołać się do "Nad Niemnem" Elizy Orzeszkowej, innego utworu pozytywistycznego (zadanie 15) Jakie refleksje na temat pokolenia wojennego autorzy zamieszczają w swoich dziełach? (zadanie 16)Gra jako metafora postępowania człowieka. Plakat "Gry o tron" (zadanie 17)Co inspiruje artystów w kulturze ludowej? Odwołaj się do załączonego obrazu Stanisława Witkiewicza "Na jarmarku" i innych tekstów kultury (pytanie 18)Kto wyznacza normy poprawności językowej? Odniesienie do tekstu Mirosława Bańko i innego tekstu kultury (zadanie nr 19)Jak twórcy postrzegają naturę? Odwołanie do malowidła Banksy'ego i innych utworów literackich (zadanie 20)Motyw wewnętrznych przemyśleń. Odniesienie do "Nawiedzenia" Brunona Schulza ze zbioru "Sklepy cynamonowe" (zadanie 21)Człowiek wobec cywilizacji (zadanie 22)Etykieta językowa w oparciu o podany tekst, własne doświadczenie i inne teksty kultury (zadanie 23)Refleksje związane ze starością. W oparciu o fragment "Dzienników" Zofii Nałkowskiej. Odwołaj się również do przynajmniej dwóch tekstów kultury (pytanie 24)Jak otoczenie wpływa na człowieka? Co o nim mówi (na podstawie zdjęcia wnętrza pracowni) (pytanie 25) Jakie emocje budzi czytanie książek. Odwołaj się do obrazu "Czytanie Werthera " i innych tekstów literackich (zadanie 26).Jak artyści przedstawiają losy człowieka. Odniesienie do wskazanego wiersza (zadanie 27)Zadania, do których uczniowie nie pamiętają numerów:Jakie znaczenie dla bohatera mają wspomnienia? Omów na podstawie "Innego Świata" Gustawa Herlinga-Grudzinskiego i innego tekstu kulturyDlaczego porozumienie międzyludzkie jest trudne do osiągnięcia. Odwołaj się do fragmentu "Wesela" Stanisława Wyspiańskiego, całego utworu oraz innego tekstu kulturyZOBACZ PYTANIA Z POPRZEDNICH DNI NA NASTĘPNYCH STRONACHMATURA USTNA POLSKI PYTANIA Z PYTANIA I TEMATY, JAKIE POJAWIAJĄ SIĘ NA USTNYM POLSKIM dla człowieka może być podróż? Omów na podstawie znanych Ci tekstów literackich i innych tekstów kultury (pytanie 1)W jaki sposób miejsca utracone funkcjonują w ludzkiej pamięci? Wiersz Bolesława Leśmiana "Krajobraz utracony" (pytanie 2)Czemu obcą mi wioskę z zwykłych lip gromadą Wspominam jak dostępną niegdyś tajemnicę, Stdzie owiec znakowanych natłoczone stado Napełniło - już znikłą na zawsze ulicę?... Czemu dziś we wspomnieniu tak pilnie je śledzę? Ruch każdy, snem sprawdzony, odtwarzam zawzięcie... Czas mijał... One - w czasu wbłądziły niewiedzę I, nagle bezwładniejąc, znikły na zakręcie I czemu czuję w piersi zdławiony płacz boży Na myśl, że nie zaszumią tamtych pól powiewy I że się nie rozwidnią światłem tamtej zorzy Zgubioną wełną owiec pośmiecone krzewy? Motyw vanitas. Odwołaj się do wskazanego obrazu "Martwa natura (Vanitas) i do tekstów literackich (zestaw 3)Władza jako ciężar odpowiedzialności, pokusa czy pułapka. Odwołaj się do pieśni XIV Jana Kochanowskiego. Omów na podstawie tekstów literackich i tekstów kultury (zestaw 4)Środki językowe na podstawie trenów o Urszulce, własnych doświadczeń i innych tekstów kultury (nr 5)Obraz miasta w różnych tekstach kultury na podstawie "Ziemi obiecanej" Reymonta (pytanie 6).Jak komunikacja wpływa na hybrydę mowy i pisma (zadanie 7)Motyw marazmu w odniesieniu do obrazu (pytanie 8).Jak można ukazać emocje w tekstach kultury? Na podstawie rzeźby "Śpiewający" i innych tekstów literackich. (pytanie 9)Motyw bólu po stracie bliskich. Omów zagadnienie, odwołując się do obrazu Jana Matejki "Jan Kochanowski nad zwłokami Urszulki" oraz wybranych tekstów literackich (pytanie 10)Dlaczego trudno osiągnąć porozumienie? Omów zagadnienie, odwołując się do fragmentu "Tego Innego" Ryszarda Kapuścińskiego, własnych doświadczeń komunikacyjnych oraz wybranego tekstu kultury (pytanie 11)W jaki sposób twórcy ukazują rozstanie? Odpowiedz, odwołując się do wiersza Józefa Czechowicza "Wieczorem" oraz wybranych tekstów kultury (pytanie 12)"Wieczorem" / wyk.: Kuba Badach, Dorota Miśkiewicz / muz.: Włodek Pawlik / sł: Józef Czechowicz VIDEO jedna osoba ma wpływ na drugą. Jak człowiek może wpływać na drugiego człowieka? Omów zagadnienie, odwołując się do obrazu Cypriana Noconia "Pajacyk" oraz wybranych utworów literackich (zestaw 13).Jakie obrazy szlacheckiego dworku można odnaleźć w tekstach kultury? Omów zagadnienie, odwołując się do fragmentu powieści Elizy Orzeszkowej "Nad Niemnem" oraz wybranych tekstów kultury (zadanie 14)Na czym polega snobizm językowy? Omów zagadnienie, odwołując się do fragmentu tekstu Mariana Bugajskiego, własnych doświadczeń komunikacyjnych oraz wybranego tekstu kultury (pytanie 15)Jakie refleksje na temat pokolenia wojennego można odnaleźć w tekstach kultury? Omów zagadnienie, odwołując się do fragmentu Wspomnień wojennych Karoliny Lanckorońskiej oraz wybranych tekstów kultury (zestaw 16).Teksty kultury jako narzędzie wypowiedzi użytecznej społecznie. Omów zagadnienie, odwołując się do załączonego plakatu oraz wybranych utworów literackich (zestaw 17)ZOBACZ PYTANIA Z POPRZEDNICH DNI NA NASTĘPNYCH STRONACHMATURA USTNA POLSKI PYTANIA Z artyści przedstawiają bohaterstwo w tekstach kultury? Omów zagadnienie, odwołując się do tekstu piosenki z czasów Powstania Warszawskiego oraz wybranych teksów kultury (pytanie 19)Jak artyści ukazują wojnę pokój? Omów zagadnienie, odwołując się do obrazu Zdzisława Beksińskiego Katyń oraz wybranych utworów literackich (pytanie 20)Czy miłość jest cierpieniem? W jaki sposób twórcy przedstawiają nieszczęśliwą miłość? Omów zagadnienie, odwołując się do podanego fragmentu "Lalki", całej powieści Bolesława Prusa oraz wybranego tekstu kultury (pytanie 21)Jakie funkcje mogą pełnić zgrubienia i zdrobnienia w tekstach kultury? Omów zagadnienie, odwołując się do fragmentu ballady "Powrót taty" Adama Mickiewicza, własnych doświadczeń komunikacyjnych oraz wybranego tekstu kultury (pytanie 22). VIDEO jaki sposób mity greckie współtworzą europejską kulturę? Odpowiedz, odwołując się do obrazu Marca Chagalla "Upadek Ikara" oraz wybranych tekstów literackich (pytanie 23).Dlaczego ludzie podejmują wyzwania? Rozważ problem, odwołując się do fragmentu książki "Ziemia, planeta ludzi" Antoine’a de Saint-Exupéry’ego oraz wybranych tekstów kultury (pytanie 24).Wieś jako źródło inspiracji artystycznej. Omów zagadnienie, odwołując się do obrazu Józefa Chełmońskiego "Jesień" oraz wybranych utworów literackich (zadanie 25)Jak artyści oceniają swoją twórczość? Odpowiedz, odwołując się do przytoczonego fragmentu "Dziadów części III", całości dramatu Adama Mickiewicza oraz wybranego tekstu kultury (pytanie 26)Za pomocą jakich środków językowych może być realizowana funkcja ekspresywna w tekstach kultury? Omów zagadnienie, odwołując się do fragmentu tekstu "Życie dworskie" Ignacego Krasickiego, własnych doświadczeń komunikacyjnych oraz wybranego tekstu kultury. (27)RESZTA PYTAŃ z R. (niestety na razie uczniowie nie pamiętają, jakie numery miały)Czy młodzi ludzie muszą przestrzegać etykiety językowej?Na czym polega kultura języka? Omów zagadnienie, odwołując się do fragmentu tekstu Andrzeja Markowskiego "Elegancja w języku", własnych doświadczeń komunikacyjnych oraz wybranego tekstu kulturyJakie refleksje na temat sensu życia wyrażają twórcy w swoich dziełach? Odpowiedz, odwołując się do fragmentu wiersza Zbigniewa Herberta "Pan Cogito czyta gazetę" oraz wybranych tekstów artyści przedstawiają bohaterstwo w tekstach kultury? Omów zagadnienie, odwołując się do tekstu piosenki z czasów Powstania Warszawskiego oraz wybranych teksów kulturyPan Cogito czyta gazetęNa pierwszej stronie meldunek o zabiciu 120 żołnierzy wojna trwała długo można się przyzwyczaić tuż obok doniesienie o sensacyjnej zbrodni z portretem mordercy oko Pana Cogito przesuwa się obojętnie po żołnierskiej hekatombie aby zagłębić się z lubością w opis codziennej makabry trzydziestoletni robotnik rolny pod wpływem nerwowej depresji zabił swą żonę i dwoje małych dzieci podano dokładnie przebieg morderstwa położenie ciał i inne szczegóły 120 poległych daremnie szukać na mapie zbyt wielka odległość pokrywa ich jak dżungla nie przemawiają do wyobraźni jest ich za dużo cyfra zero na końcu przemienia ich w abstrakcję temat do rozmyślania: arytmetyka współczucia Za pomocą jakich środków językowych ukazuje się emocje? Odwołaj się do tekstu Bralczyka (dotyczył utworu "TREN VIII" Jana Kochanowskiego), własnych doświadczeń i wybranego tekstu VIIIWielkieś mi uczyniła pustki w domu moim,Moja droga Orszulo, tym zniknieniem swoim!Pełno nas, a jakoby nikogo nie było:Jedną maluczką duszą tak wiele za wszytki mówiła, za wszytki śpiewała,Wszytkiś w domu kąciki zawżdy dopuściłaś nigdy matce się frasowaćAni ojcu myśleniem zbytnim głowy psować,To tego, to owego wdzięcznie obłapiającI onym swym uciesznym śmiechem wszytko umilkło, szczere pustki w domu,Nie masz zabawki, nie masz rozśmiać się każdego kąta żałość człowieka ujmuje,A serce swej pociechy darmo PYTANIA I TEMATY, JAKIE POJAWIŁY SIĘ NA USTNYM POLSKIM w komentarze swoje pytania i tematy! Pochwalcie się, jak Wam poszło! W jaki sposób autorzy ukazują walki i powstania narodowe. Omów zagadnienie odwołując się do obrazu i innych tekstów nierzeczywistego świata . Jakie moga być przykłady?Jak artyści ukazują stany psychiczne? Na podstawie obrazu Gustawa Courbeta "Zwariowany" i tekstów literackichJak dzieciństwo wpływa na dorosłe życie w odniesieniu do fragmentu o Rzeckim i całej "Lalki" Bolesława Prusa oraz innych nierzeczywistych światów. Omów temat na podstawie obrazu "Na siódmym kontynencie" i innych tekstów literackichJak w tekstach kultury ukazywany jest obraz zsyłki? Na podstawie "Na nieludzkiej ziemi"Funkcje stylu potocznego w literaturze i tekstach kultury. Odnieś się do fragmentu tekstu Jerzego Bartmińskiego pt. "Styl Potoczny". Przytocz wybrane teksty wizje miasta można odnaleźć w sztuce i literaturze? Omów zagadnienie odwołując się do obrazu "Paryż widziany z okna" Marca Chagalla oraz wybranych utworów na temat miłości, na podstawie obrazu "Kochankowie" Rene MagritteWpisujcie w komentarze swoje pytania i tematy! Pochwalcie się, jak Wam poszło! Motyw ojca i syna - relacje bliskie czy dalekie. Przedstaw konflikt pokoleń na podstawie grafiki B. Schultza "Jakub z młodym Józefem"Omów motyw wsi na podstawie tekstu "Z chałupy" i innych tekstów BIEŻĄCO BĘDZIEMY UZUPEŁNIAĆ TEN ZESTAW PYTAŃ! Historia to jeden z najważniejszych elementów scalających naród i składający się na jego tkankę społeczną, kulturową i obyczajową. Ważne wydarzenia z przeszłych dziejów określają naszą wspólną tożsamość i w ogromnym stopniu wpływają na to, jak wygląda teraźniejszość. Ich wynikiem jest obecny ład polityczny, sposób sprawowania władzy przez polityków czy kultywowane przez nas święta narodowe. Wydarzenia historyczne znajdują swoje odbicie również w literaturze i sztuce, które często się do nich odnoszą. Co ważne, artyści poruszają tematykę historyczną na wiele różnych sposobów, obrazując całe spectrum uczuć i emocji z nią związanych, a nie tylko suche fakty. Potop Powieść Sienkiewicza wielokrotnie sięga po historyczne wydarzenia i postaci, opisując je w przejaskrawiony sposób. Początkowo autor ukazuje tragiczną sytuację Polaków w przeddzień napadu Szwedów. Widzimy więc, jak potężna armia Wittenberga najeżdża na Wielkopolskę, a słabo zorganizowani Polacy nie potrafią się bronić. Najpierw ponoszą porażkę pod Ujściem, a później magnateria na czele z Januszem Radziwiłłem dokonuje zdrady i podpisuje akt ugody. Następnie szwedzkie wojska pod przewodnictwem Karola Gustawa opanowują kolejne miasta, w tym Warszawę i Kraków, a prawowity król Polski wraz z niewielką liczbą wiernych mu żołnierzy musi udać się na wygnanie. Widać zatem, że Sienkiewicz przedstawia początkową sytuację w sposób niezwykle tragiczny i beznadziejny, co nie do końca odpowiada faktom. W rzeczywistości bowiem wypadki nie toczyło się tak źle, a zdrada nie była tak powszechna. Przejaskrawioną postacią historyczną jest również Janusz Radziwiłł, którego zaprezentowano jako pysznego i zadufanego w sobie zdrajcę łaknącego wyłącznie władzy, choć tak naprawdę jego położenie i decyzje polityczne nie były tak płytkie i jednoznaczne. Podobnie rzecz się ma z podróżą Kmicica na Jasną Górę. Mianowicie w jej trakcie bohater widzi całkowitą klęskę i upadek Polski, a po bohaterskiej obronie Częstochowy sytuacja szybko się zmienia: żołnierze wcześniej uznający przewodnictwo szwedzkiego króla wypowiadają mu posłuszeństwo, Jerzy Lubomirski wstawia się za Polakami, a podczas zgromadzenia w Opolu obradujący decydują, że król Polski powinien powrócić do kraju. Oczywiście w rzeczywistości sytuacja polityczna nie była ani tak beznadziejna przed obroną Częstochowy, ani tak wspaniała bezpośrednio po niej. Bieg historycznych wydarzeń był wolniejszy i o wiele bardziej skomplikowany, niż pokazuje to Sienkiewicz. Przesadzone są też reakcje Polaków po powrocie króla do Polski, którzy – jak to opisuje „Potop” – gremialnie angażują się w walkę na rzecz narodu. Również postać Jana Kazimierza ulega idealizacji; Sienkiewicz przedstawia go jako niemal idealnego władcę, pomimo że wielu historyków ocenia go negatywnie, a na pewno nie tak wyraziście jak autor „Potopu”. Ponadto należy zauważyć, że oprócz tragicznej sytuacji Polski przed obroną Częstochowy Sienkiewicz nie wspomina o porażkach Polaków. Widać więc, że wydarzenia i postaci historyczne zaprezentowane w „Potopie” odbiegają od prawdy, są uproszczone, przejaskrawione i schematyczne. Takie ujęcie tematu, jako wielkiego przebudzenia się Polaków za sprawą obrony Częstochowy, ma jednak swój cel, a mianowicie pokazuje rodakom, że nawet w obliczu tragicznego położenia zdolni są do pozytywnego działania na rzecz narodu i zmiany sytuacji na swoją korzyść. Przesadzone i często niezgodne z prawdą historyczną wydarzenia historyczne opisane w „Potopie” wpisują się wobec tego w założenie powieści stworzonej „ku pokrzepieniu serc”, która miała na celu danie Polakom siły i wlanie w ich serca nadziei na to, że uda im się stanąć na nogi. Lalka Do wydarzeń historycznych odwołuje się „Lalka”. Bolesław Prus przedstawia w niej kilka tego typu sytuacji, które miały miejsce w czasie nieodległym do powstania utworu. Jednym z nich są dzieje Napoleona szeroko opisywane przez Rzeckiego w jego pamiętniku. Subiekt gloryfikuje ród francuskiego przywódcy, pokładając ogromne nadzieje w tym, że wyzwoli on nie tylko Polskę, ale również całą Europę. Widać więc, że Prus jako jedną z możliwości dla kraju znajdującego się pod panowaniem zaborców widział interwencję wojsk Napoleońskich, które miałyby wkroczyć do naszego kraju i dać mu wolność. Inne wydarzenie historyczne przedstawione przez autora to Wiosna Ludów. Prus wyraża opinie, że gdyby Polacy wzięli w niej udział, mogło to dać nadzieję na odzyskanie niepodległości. Tego typu podejście prezentują dwaj bohaterowie, a mianowicie wspomniany Ignacy Rzecki oraz August Katz. „Lalka” wspomina również o Powstaniu Styczniowym, w którym uczestniczył Stanisław Wokulski. Wiążą się z nim nadzieje na odzyskanie niepodległości, podsycane przez różnego rodzaju spotkania i sympozja, gdzie aktywnie dyskutowano na temat sytuacji Polski. Prus wspomina także o wydarzeniach mających miejsce w latach 1878-1879, takich jak zamach na cesarza Wilhelma, działalność Garibaldiego czy śmierć Ludwika Napoleona. Wszystkie te wydarzenia stanowią tło historyczne dla utworu, które sytuuje powieść w określonym czasie i nadają jej realizmu. Wszak właśnie realizm był głównym założeniem, jaki przyświecało autorowi podczas pisania „Lalki”. Wesele „Wesele” w realistyczny oraz symboliczno-fantastyczny sposób odnosi się do wydarzeń historycznych. Stanisław Wyspiański w swoim dramacie przedstawia wesele krakowskiego poety z prostą chłopką, które służy mu do zobrazowania antagonizmów pomiędzy zgromadzonymi wśród gości przedstawicielami dwóch polskich warstw społecznych: inteligencji i chłopstwa. Wspólna zabawa staje się szansą na wymianę poglądów, które często wyrażane są poprzez wspomnienia historycznych wydarzeń. Pierwszym takim odniesieniem jest rozmowa Dziennikarza z Czepcem, kiedy ten pierwszy zadaje pytanie: „Cóż tam, panie, w polityce? Chińczyki trzymają się mocno!?”. Dziennikarz porusza tym samym temat tzw. powstania bokserów, które miało miejsce w Chinach na przełomie XIX i XX wieki i zostało zorganizowane przez lud buntujący się przeciwko wyzyskowi zachodnich kolonizatorów. Owo pytanie jest jednak dość dziwne i nie na miejscu, toteż można je traktować jako symbol wzajemnego niezrozumienia inteligencji i chłopów. Kolejnym historycznym wydarzeniem jest rabacja galicyjska wspomniana przez Dziada w kontekście różnic pomiędzy tymi dwoma warstwami społecznymi. Chcąc ostrzec zgromadzonych na weselu gości, że zgoda pomiędzy nimi jest tylko chwilowa, Dziad przywodzi na myśl tę zorganizowaną w 1846 roku przez chłopów rzeź na krakowskiej szlachcie, która pochłonęła ok. 1000 ofiar. Z kolei rzeź dokonaną przez ukraińskich chłopów w 1768 roku, potocznie nazywaną Koliszczyzną i sprowokowaną przez wrogich konfederacji barskiej Rosjan, w wyniku której śmierć poniosło od stu do dwustu tysięcy polskich i żydowskich ofiar, przywołuje Wernyhora. W ten sposób Wernyhora przypomina dawne zaszłości pomiędzy inteligencją a chłopami, dając do zrozumienia, że nie da się o nich ot, tak po prostu zapomnieć. Wszystkie poruszone w „Weselu” wydarzenia historyczne mają zatem sportretować trudne relacje pomiędzy dwoma najważniejszymi polskimi warstwami społecznymi na przełomie XIX i XX wieku: chłopami i inteligencją. Ukazano je zarówno w sposób realistyczny, poprzez zwyczajne dialogi bohaterów, jak i symboliczny, za pomocą widm i fantastycznych zjawisk. Jest to zatem całkowicie odmienny sposób ujęcia wydarzeń historycznych niż w „Potopie”. Dla Sienkiewicza historia była źródłem dumy, nadziei i sposobem na połączenie Polaków we wspólnej walce, a u Wyspiańskiego okazuje się ona jedną z przyczyn zatargów pomiędzy bohaterami. Zamiast łączyć, dzieli Polaków i wprowadza pomiędzy nich antagonizmy. Ponadto w odróżnieniu od „Potopu” historia w „Weselu” zostaje przedstawiona za pomocą fantastyki, zaś u Sienkiewicza były one całkowicie realne. Przedwiośnie „Przedwiośnie” prezentuje osadzone w realiach wojennych dzieje głównego bohatera i jego rodziny. Akcja zaczyna się pod koniec I wojny światowej, w wyniku której Polska odzyskała niepodległość. Żeromski w bardzo negatywnym świetle opisuje rewolucję bolszewicką, przedstawiając ją jako katastrofę dla społeczeństwa. Pod jej wpływem Baku staje się miastem, w którym życie jest bardzo trudne. Sklepowe półki są puste, instytucje publiczne, banki i szpitale zamknięte, a na ulicach odbywają się pochody i krwawe egzekucje. Mimo że rewolucja jest okrutna, to potrafi zawładnąć umysłami mieszkańców, o czym najlepiej świadczy przykład Cezarego Baryki. Choć bolszewicy skandują hasła związane z równości, to w mniemaniu Żeromskiego zależy im wyłącznie na przejęciu władzy i zdobyciu bogactwa kosztem innych ludzi. O niesprawiedliwości i barbarzyństwie tamtego okresu świadczą przykłady Jadwigi Barykowej, która z powodu udzielenia pomocy osobie potrzebującej zostaje srogo ukarana. Rewolucja sprawia, że Baku panuje nieład, chaos i anarchia. Bijatyki, rozboje i morderstwa są na porządku dziennym i choć Żeromski nie podaje żadnych sposób na rozwiązanie tego typu problemów, to z pewnością można stwierdzić, że przedstawia rewolucję w negatywny świetle. Jednocześnie ukazuje ją w bardzo rzeczywisty sposób, przedstawiając złożoność i wielowymiarowość sytuacji, w jakiej znalazł się świat w wyniku narodzin bolszewizmu. Oprócz rewolucji Żeromski w „Przedwiośniu” przedstawia również problemy, z jakimi do czynienia miała ówczesna mu Polska. Za pomocą poszczególnych bohaterów opisuje różne warianty na podniesienie naszego kraju z upadku. Seweryn jako idealista w utopijny sposób mówi o szklanych domach, podkreślając rolę urbanizacji, ciężkiej pracy obywateli, powszechnej elektryfikacji i narodowej zgody, realista Gajowiec postuluje głębokie, racjonalne i przeprowadzane ewolucyjnie zmiany systemowe obejmujące armię, służbę zdrowia, sferę budżetową, szkolnictwo i rolnictwo, a także podkreśla, że należy zachować granice odrodzone państwa i pracować na jego rzecz, a Lulek jako komunista proponuje równość wszystkich obywateli wobec siebie, co miałoby przynieść najwięcej korzyści robotnikom. Żeromski co prawda nie ocenia wprost żadnego z tych stanowisk, ale poprzez komentarze narratora i postawę głównego bohatera można wywnioskować, że najbardziej optymistycznie podchodzi do wizji Gajowca, a najmocniej krytykuje komunistów. Podsumowując, w „Przedwiośniu” mamy do czynienia ze złożonymi i bardzo dokładnie opisanymi dywagacjami na temat przyszłości świata i Polski w obliczu rewolucji bolszewickiej i zdobycia niepodległości przez nasz kraj. Pieśń o żołnierzach z Westerplatte Wiersz Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego odnosi się oczywiście do tragicznego wydarzenia z historii Polskiego z 1 września 1939 roku, jakim był atak niemieckiego pancernika na gdański posterunek Westerplatte. Choć w istocie utwór traktuje o przegranej bitwie, bo w zderzeniu z dobrze uzbrojonymi i znacznie lepiej zorganizowanymi Niemcami zaledwie dwunastu Polaków nie miało żadnych szans na powodzenie, to wyraźnie widoczna jest pochwała ich czynów. Co więcej, da się odnieść wrażenie, że podmiot liryczny gloryfikuje działania polskich żołnierzy i to ich uznaje za zwycięzców. Zwycięzców co prawda moralnych, a nie politycznych i wojskowych, bo za największe poświęcenie wobec ojczyzny przychodzi im zapłacić najwyższą cenę, ale za to otrzymują możliwość zbawienia i ich dusze wędrują do nieba. W „Pieśni o żołnierzach z Westerplatte” pojawia się wyraźne uwznioślenie wydarzenia z 1 września 1939 roku. Polscy żołnierza ulegają idealizacji, a ich działania za życia oraz pośmiertna wędrówka do nieba opisane są za pomocą patetycznych i podniosłych słów. W wierszu Gałczyńskiego wydarzenie historyczne i jego uczestnicy zostali więc zaprezentowani za pomocą heroizacji, co miało na celu podniesienie walczących Polaków na duchu i uświadomienie im, że największe poświęcenie dla ojczyzny zawsze zostanie wynagrodzone: jeśli nie za życia, to na pewno po nim. Hołd Pruski Obraz Jana Matejki zatytułowany „Hołd Pruski” odnosi się do jednego z najważniejszych wydarzeń w dziejach historii Polski – tytułowego Hołdu Pruskiego. W jego wyniku z Prus Zakonnych powstało Księstwo Pruskie, będące do dnia dzisiejszego lennem Polski. Na pierwszym planie widać ówczesnego króla Polski – Zygmunta Starego – siedzącego na tronie i błogosławiącego klęczącego przed nim mistrza Zakonu Krzyżackiego. Jego uległa pozycja w połączeniu z majestatem i wyniosłością polskiego króla tworzą wrażenie, jakby Polska była narodem silnym, świadomym swojej potęgi i rządzonym przez mądrych oraz odpowiedzialnych królów. Naokoło nich zgromadzone są inne postaci historyczne, jak kilkuletni Zygmunt August, Piotr Opaliński, księżna Anna, Hieronim Łaski czy Piotr Kmita. Niektóre z powyższych postaci dzierżą w dłoniach symboliczne przedmioty, jak flaga Polski, miecz czy godło, co wskazuje na ich patriotyzm i przywiązanie do ojczyzny. Nastrój obrazu jest gwarny i pogodny, dzięki czemu wraz z połączeniem wizji silnej Polski daje wyraz narodowego optymizmu, który za sprawą tego dzieła chciał wyrazić Jan Matejko. Z kompozycji wyłania się duma z polskości i majestatyczny obraz polskiego królestwa. Obraz jest przepełnionymi prawdziwymi postaciami historycznymi uczestniczącymi w Hołdzie Pruskim, a tłumy obserwujące to wydarzenie nadają mu dynamizmu. Wydarzenia historyczne w literaturze i malarstwie ukazywane są na różne sposoby: symbolicznie, co widać w „Weselu”; patetycznie i heroicznie, tak jak w „Hołdzie Pruskim” i „Pieśni o żołnierzach z Westerplatte”, a także w sposób przejaskrawiony i niezgodny z prawdą historyczną, co widać na podstawie „Potopu”. Pomimo owych różnic wszystkie dzieła mają wspólną cechę: poruszają tematykę narodową i pokazują, że dla ich autorów los ojczyzny miał duże znaczenie i bez względu na okres historyczny martwili się nim. W kontekście wniosków warto zauważyć, że artyści odnoszą się zarówno do tragicznych i bolesnych wydarzeń w dziejach, czego dowodem jest „Wesele”, jak i pełnych radości oraz zwycięstwa, co widać na przykładzie „Potopu” i „Hołdu Pruskiego”. Bibliografia I Literatura podmiotu: 1) Gałczyński Konstanty Ildefons, Pieśń o żołnierzach z Westerplatte, dostęp online: 2) Prus Bolesław, Lalka, Kraków, Zielona Sowa, 1998, ISBN 8372200017, 3) Matejko Jan, Hołd Pruski, Warszawa, Muzeum Narodowe, 1880-1882, olej na płótnie, 388 × 785 cm, 4) Sienkiewicz Henryk, Potop, Kraków, Greg, 2006, ISBN 8373271589, 5) Wyspiański Stanisław, Wesele, Kraków, Greg, 2000, ISBN 8373272372, 6) Żeromski Stefan, Przedwiośnie, Kraków, Zielona Sowa, 2000, ISBN 8373899308. II Literatura przedmiotu: 1) Historia, W: Słownik motywów literackich, red. Nawrot Agnieszka, Kraków, Greg, 2004, ISBN 8373273948, s. 123-125, 2) Historia w powieści, W: Słownik literatury polskiej XIX wieku. Red. Bachórz Józef, Kowalczykowa Alina. Wrocław: Ossolineum, 1991, ISBN 8304035211, s. 336-345, 3) Osmoła Józef, Potop Henryka Sienkiewicza, Lublin, Biblios, 2012, ISBN 9788386581016, s. 8-20, 4) Wilczycka Danuta, Wesele Stanisława Wyspiańskiego, Lublin, Biblios, 2010, ISBN 8386581263, s. 30-31. Ramowy plan wypowiedzi: 1. Teza: Ważne wydarzenia historyczne ukazywane są w literaturze i sztuce na różne sposoby. 2. Kolejność prezentowanych argumentów: a) „Potop”: przejaskrawione i niezgodne z prawdą historyczną wydarzenia dziejowe, których sposób ujęcia wpisuje się w założenia „Potopu” jako dzieła „ku pokrzepieniu serc” i ma na celu dodanie Polakom wiary i nadziei na lepszą przyszłość. b) „Lalka”: prawda historyczna nieodległa autorowi jako element składający się na realizm „Lalki” i pozwalający umieścić jej fabułę w określonym czasie. c) „Wesele”: przywoływanie trudnych i tragicznych wydarzeń historycznych jako sposób na zobrazowanie różnic oraz niesnasek pomiędzy zgromadzonymi na weselu warstwami inteligencji i chłopów. d) „Przedwiośnie”: rewolucja bolszewicka, wydarzenia po I wojnie światowej i ówczesny stan państwa polskiego jako ujęcie historii przez Stefana Żeromskiego. e) „Pieśń o żołnierzach z Westerplatte”: atak niemieckiego pancernika Szlezwik-Holsztyn na Westerplatte jako pretekst do ukazania heroicznej postawy obrońców półwyspu. f) „Hołd pruski”: ukazanie Hołdu Pruskiego w odniesieniu do siły Polaków i majestatu władzy narodu; obraz odnoszący się do złotego okresu w dziejach Polski. 3. Wnioski: a) Sposób ujęcia wydarzeń historycznych może być podniosły i patetyczny (Hołd Pruski), symboliczny i fantastyczny (Wesele) lub niezgodny z rzeczywistością (Potop). b) Literatura i sztuka odnoszą się zarówno do chwil zwycięstwa i radości, jak i do momentów pełnych tragizmu. c) Wykorzystanie wydarzeń historycznych w literaturze i sztuce często ma na celu podbudowanie Polaków w trudnych chwilach i danie im nadziei, że istnieją szanse na to, aby w przyszłości nadeszły lepsze czasy.

historia polski w tekstach kultury